Historia

Historycy

Ten, od którego zaczyna się historiografia
Herodot z Halikanasu

Herodot

Herodot z Helikarnasu (Herodotos) - (ok. 485-426 p.n.e.) - grecki podróżnik i historyk, którego prace są szczególnie cennymi źródłami dającymi podstawy późniejszej historii Egiptu, Persji, Babilonii.
Pochodził z dobrej rodziny w Halikarnasie, Halikarnas był kolonią Greków, na ziemi podległej Persom miejscowej społeczności niegreckiej - Karów w południowym rogu zachodniego wybrzeża Azji Mniejszej. Dla swojego pisarstwa jednak wybierze najświetniej wówczas rozkwitający dialekt joński.
Jego ojciec nazywał się Lyxes, więc może był Karem, matka była najprawdopodobniej Greczynką.
Jak podaje Dionizjusz z Halikarnasu (O Tukidydesie, 5), "urodził się przed wojną perską i żył do wojny peloponeskiej". Gdy w zamieszkach potrząsających miastem rodzinnym, jego ojciec i wuj uczestnicz a w rewolcie przeciw tyranowi Halikarnasu, tyrannos Lygdamis tłumi rebelię, zabija jego wuja, poetę epickiego, autora Heraklei, Panyassisa; Herodot emigruje wraz z buntownikami na wyspę Samos. Jeśli potem wrócił do uspokojonego Halikarnasu, to na krótko (spotkać się z matką?).
W r. 445 p.n.e. przybył do Aten. Nawiązuje tu znajomości z Sokratesem, Sofoklesem, Peryklesem. W tym czasie władze Aten przyjmują drakońską ustawę, że prawa polityczne przysługują tylko tym, którzy urodzili się w Attyce. Tym samym Herodot nie może uzyskać obywatelstwa miasta.
W 443 r. p.n.e. uczestniczył w zakładaniu kolonii attyckiej Thurioi (Turioj) w poludniowej Italii, gdzie zamieszkał. Nie ma śladów jego powrotu stamtąd do Aten, lecz był w Atenach rychło obecny swoim pisarstwem; wiemy, że znał je Arystofanes.

W licznych podróżach po Grecji, Macedonii, Egipcie, Babilonii, Syrii i północnych wybrzeżach Morza Czarnego (odwiedził Tyr, Gazę, Babilon). Poznał Scytię i północną część Morza Egejskiego od Bosforu do wyspy Tasos. Nie wiemy, czy kiedykolwiek był w Persji, chociaż tak wiele o niej mówi. Wyraźnie jednak w swoim dziele rozróżnia "to, co widział" od "tego, co słyszał". zebrał wiele cennych wiadomości geograficznych, etnograficznych i historycznych, które wykorzystał później w swojej pracy.
Autor wiekopomnego dzieła historycznego pt. Dzieje (Historiai1)), w którym przedstawił historię wojen grecko-perskich (do bitwy pod Platejami) jako przejawy odwiecznego konfliktu między Europą a Azją. W dziele tym opowiedział także historię krain, które wchodziły w skład obu walczących stron (a więc m.in. Persji, Lidii, Babilonu, Egiptu). Oprócz faktów politycznych podał szereg wiadomości dotyczących życia i obyczajów mieszkańców. W dziele jego widać zaczątki krytyki historycznej.
Herodot wspomina m.in. także o plemionach celtyckich zasiedlających w połowie V wieku p.n.e. krańce Półwyspu Iberyjskiego i obszary nad górnym Dunajem, gdzie lokuje ich miasto Pyrene.
Herodot zastanawiał się nad wiarygodnością źródeł, w przypadku istnienia kilku wersji tego samego wydarzenia podawał je wszystkie, sąd o nich pozostawiając najczęściej czytelnikowi, uznawał wprawdzie wiadomości zawarte w mitach, odrzucił jednak element cudowności. Był człowiekiem głęboko religijnym i wierzył, że bogowie karzą za zbrodnie i kierują biegiem historii. Pisał stylem gawędziarskim i obrazowym. Uczeni aleksandryjscy podzielili Dzieje na 9 ksiąg, nazywając je imionami muz.

Dzieło Herodota przez wieki budziło wiele kontrowersji. Jedni nazywali autora ojcem historii, inni oskarżali o kłamstwa i złośliwość. Dziś ceni się go nie tylko jako historyka, który dostarczył nam informacji o dziejach Egiptu, monarchii perskiej czy wojnach perskich, ale również jako pierwszego geografa, etnografa i skrupulatnego zbieracza tradycji ustnej. Wiele zapisanych przez niego informacji, uznawano dawniej za czystą fantazję, ale odkrycia archeologiczne dokonane w XIX i XX w. potwierdziły wiele informacji i współcześni uczeni traktują je z o wiele większą powagą.

Za przykładem Cycerona przyjęło się nazywać Herodota zaszczytnym mianem "ojca historii".

Literatura - Główne źródło: "Słownik kultury antycznej", pod red. L. Winniczuk, Warszawa 1991; Zygmunt Kubiak - "Literatura Greków i Rzymian" Świat Książki, Warszawa 2003; Ryszard Kapuściński "Podróże z Herodotem" Znak, Kraków 2008. Także: Herodot "Dzieje" Wyd. Ossolineum, 2005; pl.wikipedia.org; J. Tazbirowa., E. Wipszycka, "Historia. Starożytność", Warszawa 1994, oraz dociekania własne.

Cytaty

Fragment wypowiedzi Ryszarda Kapuścińskiego dla dziennika "Rzeczpospolita" - 7 listopada 2002r.:

"[...] zawsze mówi się o nim jako o historyku, o tym, czy było dokładnie tak, jak on pisał, czy może inaczej. Nikt nie zwrócił jednak uwagi, że Herodot był przede wszystkim pierwszym, wspaniałym reporterem, a mnie to właśnie zafascynowało. To był pierwszy wielki reporter na świecie, a równocześnie pierwszy wielki globalista, który swoje dzieło poświęcił wszystkim kulturom, całemu światu, takiemu, jaki wtedy był znany. Opisał ten świat, wychodząc go własnymi nogami, zbierając to, co mu ludzie powiedzieli. On pierwszy zrozumiał też, że żadna kultura nie może istnieć bez wymiany z inną kulturą, bez zapoznania się z nią. Miał wizję społeczeństwa planetarnego, tak, jak je wówczas rozumiano i napisał o tym wspaniałym językiem. Jego "Dzieje" to wielki utwór prozy światowej o polifonicznej strukturze. Herodot przedstawiał świat tak, jak wielki kompozytor buduje swoją symfonię. Postrzegał współzależność różnych elementów, kultur, ludów, razem tworzących wielką syntezę świata."

*

1) To greckie słowo oznaczało pierwotnie "badania" lub "dociekania". Słowo "historia" swe obecne znaczenie zawdzięcza właśnie faktowi użycia go przez Herodota, który określany bywa jako "ojciec historii". Seweryn Hammer, polski tłumacz Herodotowego dzieła, nadał mu tytuł Dzieje (wiw.pl).

PS. Strona będzie stale rozbudowywana i udoskonalana w miare posiadanego czasu i środków.
Jeśli masz ochotę ją wesprzeć wejdź tutaj: Historia-Historycy->dotacje

A może masz ochotę poczytać książki spisane na papierze? :)
Na tej stronie wykorzystywane są ciasteczka (ang. cookies). W każdej chwili możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach swojej przeglądarki. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień dotyczących cookies, umieszcza je w pamięci Twojego urządzenia.
XHTML Historia, historycy - mapa strony | Praca | Poser Time | © 2003-2014 Historia.info.pl - Site Design by jogaila